Strefa czasowa – wytyczony obszar powierzchni Ziemi o szerokości 15° długości geograficznej, rozciągający się południkowo między biegunami, w którym urzędowo obowiązuje jednakowy czas (czas strefowy). Jest on czasem słonecznym średnim środkowego południka tej strefy, który różni się o całkowitą liczbę godzin od czasu uniwersalnego.

Spis treści

Geneza i zasady podziału

Wszystkie punkty położone na tym samym południku mają ten sam czas lokalny (miejscowy). Każda zmiana długości geograficznej powoduje zmianę lokalnego czasu - w okresie, gdy ludzie zaczęli przemieszczać się coraz częściej i szybciej, stawało się to bardzo niewygodne. Całą Ziemię podzielono na 24 strefy czasowe.

Czas uniwersalny i strefy czasowe zostały zaproponowane w 1878 roku przez kanadyjskiego wynalazcę Sandforda Fleminga, zaś wprowadzono je w 1884 roku.

Strefy czasowe w niezmienionym kształcie obowiązują na morzach i oceanach. Na lądach ich kształt został zmodyfikowany tak, by małe i średnie państwa znalazły się w obrębie jednej strefy czasowej, czyli obowiązywał w nich jeden czas. Większe państwa, takie jak Stany Zjednoczone, Kanada, Brazylia, Rosja czy Australia, znajdują się w kilku strefach czasowych. Największym krajem na świecie, w którym na całym terytorium obowiązuje ta sama strefa czasowa są Chiny pomimo, iż różnice w czasie słonecznym między wschodnimi i zachodnimi prowincjami wynoszą ponad 3 godziny.

Lista stref czasowych i terytoriów w nich leżących

UTC-12:00

Strefa całoroczna

UTC-11:00

Strefa całoroczna

UTC-10:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC-9:00

UTC-9:30

Strefa całoroczna

UTC-9:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC-8:00

UTC-8:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC-7:00

UTC-7:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC-6:00

UTC-6:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC-5:00

UTC-5:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC-4:00

UTC-4:30

Strefa całoroczna

UTC-4:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC-3:00

Półkula południowa. Czas letni UTC-3:00

UTC-3:30

Półkula północna. Czas letni UTC-2:30

UTC-3:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC-2:00

Półkula południowa. Czas letni UTC-2:00

UTC-2:00

Strefa całoroczna

UTC-1:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+0:00

UTC+0:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+1:00

UTC+1:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+2:00

Półkula południowa. Czas letni UTC+2:00

UTC+2:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+3:00

UTC+3:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+4:00

UTC+3:30

Półkula północna. Czas letni UTC+4:30

UTC+4:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+5:00

Półkula południowa. Czas letni UTC+5:00

UTC+4:30

Strefa całoroczna

UTC+5:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+6:00

UTC+5:30

Strefa całoroczna

UTC+5:45

Strefa całoroczna

UTC+6:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+7:00

UTC+6:30

Strefa całoroczna

UTC+7:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+8:00

UTC+8:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+9:00

Półkula południowa. Czas letni UTC+9:00

UTC+9:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+10:00

UTC+9:30

Strefa całoroczna

Półkula południowa. Czas letni UTC+10:30

UTC+10:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+11:00

Półkula południowa. Czas letni UTC+11:00

UTC+10:30

Półkula południowa. Czas letni UTC+11:30

UTC+11:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+12:00

UTC+11:30

Strefa całoroczna

UTC+12:00

Strefa całoroczna

Półkula północna. Czas letni UTC+13:00

Półkula południowa. Czas letni UTC+13:00

UTC+12:45

Półkula południowa. Czas letni UTC+13:45

UTC+13:00

Strefa całoroczna

UTC+14:00

Strefa całoroczna

Czas letni

Czas letni na półkuli północnej występuje w okresie od kwietnia do końca października, a na południe od równika od listopada do końca marca.

Linia Zmiany Daty

Na południku 180° (pomiędzy strefami UTC+12 do +14, a UTC-12) została wytyczona Międzynarodowa linia zmiany daty. Bez względu na porę dnia i nocy terytoria położone na zachód od tej linii mają czas przesunięty o 24 godziny do przodu od terytoriów położonych na wschód od niej, np. w Nowej Zelandii (UTC+12) jest taki sam czas jak na Wyspie Baker (UTC-12), ale dzień później.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Czas Jednostki czasu czas Plancka • nanosekunda • mikrosekunda • milisekunda • sekunda • minuta • kwadrans • godzina • doba • dzień • miesiąc • kwartał • rok • wiek • millenium Wzorce czasu TAI • CET • UT • UTC • czas gwiazdowy • czas słoneczny Pojęcia powiązane strefa czasowa • czas letni • więcej... Strefy czasowe Uniwersalny czas koordynowany (UTC) Obecne -12:00 • -11:00 • -10:00 • -9:30 • -9:00 • -8:00 • -7:00 • -6:00 • -5:00 • -4:30 • -4:00 • -3:30 • -3:00 • -2:00 • -1:00 • UTC (0:00) • +1:00 • +2:00 • +3:00 • +3:30 • +4:00 • +4:30 • +5:00 • +5:30 • +5:45 • +6:00 • +6:30 • +7:00 • +8:00 • +9:00 • +9:30 • +10:00 • +10:30 • +11:00 • +11:30 • +12:00 • +12:45 • +13:00 • +14:00 Letnie -2:30 • +13:45 Dawne -0:44 • -0:25 • +0:20 • +0:30 • +4:51 • +7:20 • +7:30 • +8:30