Gibraltar Flaga Gibraltaru Herb Gibraltaru Dewiza: (łac.) Nulli Expugnabilis Hosti
(Niezdobyty przez żadnych wrogów) Hymn: Hymn Gibraltaru Państwo Wielka Brytania Język urzędowy angielski Język używany angielski, hiszpański Stolica Gibraltar Status terytorium terytorium zamorskie Zależne od Wielkiej Brytanii Głowa terytorium królowa Elżbieta II Gubernator gubernator Robert Fulton Szef rządu szef ministrów Peter Caruana Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
6,73 km²
0 Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
28 875 ▲
4 290,5 osób/km² PKB (2008)
 • całkowite 
 • na osobę
1,06 mld USD▲
38 200 USD▲ Jednostka monetarna funt gibraltarski, funt brytyjski (GIP, GBP) Rok utworzenia zajęcie fragmentu terytorium Hiszpanii
1713 Strefa czasowa UTC +1 – zima
UTC +2 – lato Kod ISO 3166 GI/GIB/292 Domena internetowa .gi Kod samochodowy GBZ Kod telefoniczny +350

Współrzędne: 36°08'N 5°21'W / 36.133, -5.35 Gibraltar (zniekształcone arab. جبل طارق – Dżabal Tarik, "góra Tarika") – skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego, u wyjścia Morza Śródziemnego na Ocean Atlantycki. Gibraltar stanowi terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii.

Spis treści

Historia

W 711 roku miejsce lądowania berberyjskiego wodza Tarika (stąd nazwa), który rozpoczął w tym miejscu podbój Hiszpanii przez Arabów. W 1462 roku zdobyty przez wojska chrześcijańskie podczas rekonkwisty. W 1704[1], podczas wojny o sukcesję hiszpańską zajęty przez Wielką Brytanię, ostatecznie przyznany jej pokojem utrechckim jako wieczysta kolonia. "The Rock" (Skała) miała w przeszłości (i ma nadal) ogromne znaczenie strategiczne, bowiem strzeże Cieśniny Gibraltarskiej, będącej jedynym połączeniem Morza Śródziemnego z Atlantykiem. To znaczenie szczególnie wzrosło w latach II wojny światowej – żadne nawodne jednostki flot Niemiec i Włoch nie mogły się tędy przedostać. Do roku 1943 – tj. do opanowania przez Aliantów północnej Afryki i Sycylii – było to jedyne, oprócz lotnisk na Malcie, lądowisko dla samolotów kursujących na trasie Anglia – Egipt (pomijając krótkie okresy, gdy Alianci mieli w posiadaniu lotniska w Libii).

Geografia

Brak bogactw naturalnych i ograniczone zasoby słodkiej wody. Wodę z deszczu przechowuje się w wykutych zbiornikach w skałach. Część wody pochodzi z odsalania wody morskiej.

Gibraltar jest jednym z najgęściej zaludnianych terytoriów świata – ok. 4 290 mieszkańców na 1 km². Ląd wydarty morzu stanowi ok. 1/10 całkowitego obszaru.

Ponad portem i zabudową miejską wznosi się wysoka na 426 m n.p.m. wapienna Skała Gibraltarska, stanowiąca potężną twierdzę pod powierzchnią skały, a na zewnątrz w większości rezerwat przyrody.

Terytorium zależne Wielkiej Brytanii, chociaż pretensje do niego rości sobie Hiszpania. Graniczy na lądzie z hiszpańskim miastem La Línea de la Concepción, od którego oddziela je zdemilitaryzowana strefa neutralna, gdzie wybudowano sztuczny pas startowy lotniska gibraltarskiego i zabudowania lądowego przejścia granicznego pomiędzy Gibraltarem i Hiszpanią.

Ludność

Gibraltar liczy 27,5 tys. mieszkańców. Według danych ze spisu z roku 2001, w siedmiu wyodrębnionych dzielnicach miasta zamieszkiwało:

Lp. Dzielnica Mieszkańców % 1 East Side 429 1,54% 2 North District 4 116 14,97% 3 Reclamation Areas 9 599 34,91% 4 Sandpits Area 2 207 8,03% 5 South District 4 257 15,48% 6 Town Area 3 588 13,05% 7 Upper Town 2 805 10,20% Gibraltar 27 495 98,18%

10 września 1967 przeprowadzono tu referendum, w którym mieszkańcy wypowiedzieli się za pozostaniem Gibraltaru jako terytorium zamorskiego Wielkiej Brytanii. Był to pierwszy akt samostanowienia mieszkańców Gibraltaru i od tego czasu 10 września jest co roku obchodzony jako święto narodowe.

Gospodarka

Gibraltar jest krajem zamożnym ze względu na swoją znakomitą lokalizację. Dzięki temu na Gibraltarze rozwinął się wielki port handlowy i pasażerski. Obsługa statków handlowych i opłaty pobierane za tranzyt towaru są głównym źródłem dochodów kolonii. Dużą rolę odgrywa także turystyka , dzięki której w 1991 r. kraj odwiedziło 4,1 mln turystów , a kasa państwa została zasilona 112 mln USD. Gospodarka półwyspu jest uzależniona od Wielkiej Brytanii , która udziela kolonii pożyczek i kredytów. Dochód narodowy w 1997 wynosił 17 500 USD na 1 mieszkańca.

Języki

Oficjalnym językiem na półwyspie jest angielski, który używany jest m.in. przez władze, administrację i sądownictwo. Wielu mieszkańców biegle posługuje się też hiszpańskim. Na półwyspie spotyka się również ludzi posługujących się llanito (czyt. ljanito) - kreolem angielskiego i andaluzyjskiego dialektu hiszpańskiego (przypomina to używany głównie w USA spanglish). Ponadto w Gibraltarze mieszka spora mniejszość maltańska oraz arabska, które posługują się maltańskim oraz arabskim.

Zobacz też

Galeria

Przejście graniczne z Hiszpanią

Gibraltar na pierwszym planie, w oddali La Línea de la Concepción

Meczet w Gibraltarze

Gibraltar, Europa Point – powszechnie znany jako najdalej na południe wysunięty punkt Europy, w rzeczywistości dalej na południe znajduje się dość duży obszar Hiszpanii (np. hiszpańskie miasto Tarifa)

Małpki bezogonowe Apes

Stutonowe działo


Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ #Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz: Historia Hiszpanii. Wyd. I. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 202. ISBN 83-04-04403-X. 
Państwa Europy Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Państwo nieuznawane
na arenie międzynarodowej Naddniestrze [1] Terytoria zależne Gibraltar (Wielka Brytania) • Guernsey (Wielka Brytania) • Jan Mayen (Norwegia) • Jersey (Wielka Brytania) • Svalbard (Norwegia) • Wyspa Man (Wielka Brytania) • Wyspy Owcze (Dania) Państwo sui generis/terytorium sporne Kosowo [2]
  1. ↑ Mołdawska Republika Naddniestrza nie jest uznawana przez żadne państwo
  2. ↑ Republika Kosowa jednostronnie ogłosiła niepodległość, która jest uznawana przez 62 ze 192 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 Unii Europejskiej i 22 z 26 NATO, w tym Polskę. Obecnie działa tam administracja Organizacji Narodów Zjednoczonych - UNMIK, administracja Republiki Kosowa, oraz specjalna misja Unii Europejskiej - EULEX
Unia Europejska Państwa członkowskie Austria (1995) • Belgia (1958) • Bułgaria (2007) • Cypr (2004) • Czechy (2004) • Dania (1973) • Estonia (2004) • Finlandia (1995) • Francja (1958) • Grecja (1981) • Hiszpania (1986) • Holandia (1958) • Irlandia (1973) • Litwa (2004) • Luksemburg (1958) • Łotwa (2004) • Malta (2004) • Niemcy (1958/1990) • Polska (2004) • Portugalia (1986) • Rumunia (2007) • Słowacja (2004) • Słowenia (2004) • Szwecja (1995) • Węgry (2004) • Wielka Brytania (1973) • Włochy (1958)

Terytoria specjalne
wchodzące w skład Unii
na podst. art. 299 TWE Athos (gr.) • Azory (port.) • Büsingen am Hochrhein (niem.) • Campione d'Italia (wł.) • Ceuta (hiszp.) • Gibraltar (bryt.) • Gujana Francuska (fr.) • Gwadelupa (fr.) • Livigno (wł.) • Helgoland (niem.) • Madera (port.) • Martynika (fr.) • Melilla (hiszp.) • Reunion (fr.) • Wyspy Alandzkie (fiń.) • Wyspy Kanaryjskie (hiszp.) Oficjalni kandydaci Chorwacja • Macedonia • Turcja Terytoria, które
wchodziły w skład EWG/UE Algieria (1958-1962 jako de iure część Francji)  • Grenlandia (1973-1985)  • Saint-Pierre i Miquelon (1976-1985 jako departament zamorski Francji) • Saint-Barthélemy (1958-2007, jako integralna część Gwadelupy) • Saint-Martin (1958-2007, jako integralna część Gwadelupy) Brytyjskie terytoria zależne Terytoria zamorskie Akrotiri • Anguilla • Bermudy • Brytyjskie Terytorium Antarktyczne • Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Brytyjskie Wyspy Dziewicze • Dhekelia • Kajmany • Falklandy • Gibraltar • Montserrat • Pitcairn • Święta Helena (wraz z: Wyspa Wniebowstąpienia, Tristan da Cunha) • Georgia Południowa i Sandwich Południowy • Turks i Caicos Dependencje Korony brytyjskiej Guernsey (dependencja: Alderney) • Jersey • Wyspa Man Stolice Europy Stolice niepodległych państw

Amsterdam (konstytucyjna), Holandia • Andora, Andora • Ateny, Grecja • Belgrad, Serbia • Berlin, Niemcy • Berno, Szwajcaria • Bratysława, Słowacja • Bruksela, Belgia • Budapeszt, Węgry • Bukareszt, Rumunia • Dublin, Irlandia • Haga (siedziba rządu), Holandia • Helsinki, Finlandia • Kijów, Ukraina • Kiszyniów, Mołdawia • Kopenhaga, Dania • Lizbona, Portugalia • Londyn, Wielka Brytania • Lublana, Słowenia • Luksemburg, Luksemburg • Madryt, Hiszpania • Mińsk, Białoruś • Monako, Monako (państwo-miasto) • Moskwa, Rosja • Oslo, Norwegia • Paryż, Francja • Podgorica, Czarnogóra • Praga, Czechy • Reykjavík, Islandia • Ryga, Łotwa • Rzym, Włochy • San Marino, San Marino • Sarajewo, Bośnia i Hercegowina • Skopje, Macedonia • Sofia, Bułgaria • Sztokholm, Szwecja • Tallinn, Estonia • Tirana, Albania • Vaduz, Liechtenstein • Valletta, Malta • Warszawa, Polska • Watykan, Watykan (państwo-miasto) • Wiedeń, Austria • Wilno, Litwa • Zagrzeb, Chorwacja

Stolice terytoriów zależnych
i państw nieuznawanych

Douglas, Wyspa Man • Gibraltar, Gibraltar • Longyearbyen, Svalbard • Prisztina, Kosowo • Saint Helier, Jersey • Saint Peter Port, Guernsey • Thorshavn, Wyspy Owcze • Tyraspol, Naddniestrze